Natalia, kobieta w czcigodnym wieku, jak zawsze otworzyła oczy na długo przed świtem — kiedy słońce nawet nie myślało o pojawieniu się na horyzoncie. Przez wiele dziesięcioleci była przyzwyczajona do pierwszego poranka: na wsi nie można się zrelaksować. Lenistwo nie przechodzi tutaj bez śladu – albo wydoić krowę, potem wypasać łóżka do upału, a potem przerobić prace domowe. Wszystko jest malowane od wieczora.
Ale dziś jej budzikiem wcale nie była troska o gospodarstwo domowe. Dom od dawna ma swój bieg: dwie młode szwagierki zręcznie zarządzały wszystkimi sprawami, a synowie nie byli typem, który lubi się bawić. Natalia mogła sobie pozwolić na trochę więcej odpoczynku, ale stary nawyk wstawania ani światło, ani świt pozostały z nią. Po prostu uwielbiała ten cichy, przed świtem czas, kiedy cały świat wciąż śpi, a Ty jesteś sam ze sobą. Możesz bezpiecznie zagnieść ciasto, upiec chleb lub bułki, nakryć stół na śniadanie — jakby po to warto żyć.
Ale dziś rano jej myśli były zajęte innymi. Poprzedniego dnia Sąsiadka Klaudia chwaliła się bogatym połowem grzybów-pełnym koszem borowików, falochronów, kurków i russula. To uzależniło Natalię. Postanowiła-pójdę i pójdę do lasu, być może szczęście się uśmiechnie.
Po szybkim nakryciu do stołu, założeniu prostych ubrań i wzięciu pustego kosza Natalia ruszyła w stronę wyjścia. Wszystko wokół było spowite ciszą – bez skrzypienia, bez rozmowy, tylko koguty krzyczały, próbując swoich głosów. Kobieta szła znajomą ścieżką, mijając Ostatnie domy, które ukrywały się na skraju.
– Natasza, gdzie to się tak wcześnie wybiera? nagle rozległ się głos obok.
Natalia zadrżała i ostro się odwróciła:
– Tak, wystraszyłeś mnie do czkawki, Iwanowicz! — co?-wydychała, rozpoznając sąsiada-samotnego mężczyznę w średnim wieku, o charakterze, oczywiście osobliwym, ale miłym na swój sposób.
– Tak na ciebie czekałem – zaśmiał się, poprawiając wąsy. – Postanowiłem dowiedzieć się, gdzie to moja ukochana Sąsiadka codziennie idzie na ładowanie. Danili już dawno nie ma, a Ty jesteś taka sama …
– Misha, jesteś całkowicie szalony-prychnęła Natalia, ale w oczach błysnęła przebiegłość. – Jesteśmy prawie w tym samym wieku! A Randki z Tobą i mną raczej nie świecą. Jestem tylko po grzyby. Dopóki inni nie najechali.
– Tak, rozumiem-skinął głową. – Więc Klawkina Cię zainspirowała? Też mi się zaczesało-od dawna chciałem iść. Tylko że nie mam z kim się dzielić. Ty przynajmniej mieszkasz z rodziną, a ja jestem sam jak palec.
– Sam jestem winny-westchnęła Natalia. wzrok stał się nieco łagodniejszy. – Po Marusiu nie myślałem, żeby nikogo uruchomić. Ale wcześniej, ile dziewczyn poszło za tobą!
Przez chwilę w oczach Michała błysnął ból. Odwrócił wzrok.
– No dobra, Nikitichna-powiedział. – Idź, zanim wszystko zostanie wyciągnięte. Wkrótce pojawią się również inne wioski.
– Jesteś jak woda na ogień-powiedz tylko słowo, natychmiast wybuchł-warknęła Natalia. – Przypomniałam sobie. Dobra, Żegnaj.
Podniosła kosz z ziemi i ruszyła dalej, nie odwracając się. Michał patrzył za nią, pokręcił głową:
Ciekawa Sroka … wszystko wiedzieć chce…
Stał przy płocie, długo patrzył w stronę, w której zniknęła Sąsiadka, i westchnął ciężko. Jak mógł mówić o tym, co w nim bolało przez te wszystkie lata?
Michał kochał Marusię całym sercem. Byli razem szczęśliwi. Ale nie mieli dzieci. Kiedyś uważano to za coś nie do pokonania. Marusia wierzyła, że cud się wydarzy. I prawie się stało.
Przez dziewięć miesięcy przygotowywali się do narodzin dziecka. Michael dosłownie nosił żonę w ramionach. Ale wszystko skończyło się tragicznie-przedwczesny poród, operacja … ani ona, ani dziecko nie przeżyły.
Od tego czasu odszedł. Smutek stał się jego drugim ja. Przeniósł się do wioski, w której dorastała Marusia i zamknął się w czterech ścianach. Ludzie widzieli w nim dziwną, cichą osobę. Tylko Natalia nie pozwoliła mu całkowicie zniknąć – często zaglądała, łaskotała językiem, tkała różne historie, jakby wiedziała wszystko o jego przeszłości.
Pewnego dnia pojawił się do niego nieznajomy. Poprosiłem o nocleg. Michał się zgodził. Pół godziny później z domu rozległy się straszne krzyki. Co się tam stało — nikt nie wie. Rano mężczyzna wyszedł, a Michał został, jakby nic się nie stało. Równie cichy, równie samotny.
Czasami przychodzili do niego inni ludzie. Nieznane, ciche. I znowu słychać było krzyki. Przerażające, bolesne. Ale nikt nie odważył się zapytać bezpośrednio. Wszyscy po prostu starali się trzymać z daleka, jakby Michał nosił w sobie coś strasznego, niewytłumaczalnego.
Natalia wciąż myślała o Michale, gdy energicznie szła do lasu. Wydawało jej się, że ktoś patrzy za plecami-spojrzenie tak zimne i natarczywe, że nawet gęsia skórka czołgała się po skórze. Prawie nie miała wątpliwości: to Ivanych obserwuje ją z daleka. Ale gdy tylko znajome czapki borowików mrugały częściej, alarm zniknął bez śladu. Grzyby! Po to warto było się obudzić przed kimkolwiek innym.
Z każdym znalezionym grzybem w środku budziła się żyła myśliwska. Natalia uwielbiała “ciche polowanie” – mogła godzinami wędrować po lesie, jakby zapomniała, przestając czuć czas i przestrzeń.
Była tak porwana, że nie zauważyła, jak wędrowała zbyt głęboko — do miejsc, w których miejscowi zbieracze grzybów starali się nie wtrącać. Dopiero gdy noga nagle zapadła w miękkie, lepkie bagno, opamiętała się.
– Panie zmiłuj się! – co? – sapnęła kobieta, pospiesznie się wycofując. – To Wilcze bagno … jak się tu dostałam? Natalio, poszłaś jak to mówią…
Zanim się odwróciła, lodowaty chłód przebiegł po skórze – jakby niewidzialna ręka dotknęła pleców. Serce zadźgane. Z głębi dochodził dziwny, przeciągły jęk. Kobieta wzdrygnęła się, cofnęła z przerażeniem — iw tym momencie usłyszała czyjś bolesny krzyk bólu.
– Jest tu ktoś?! – co? – zawołała, napinając całe ciało.
Z zarośli dobiegł słaby głos:
– Pomóżcie … Proszę…
Natalia poczuła, jak w środku wszystko się kurczy. Strach, ciekawość, współczucie — wszystko zmieszało się w jednej chwili. Rozejrzawszy się, zauważyła dziwny ruch wśród wybojów. Podchodząc bliżej, zdałem sobie sprawę: to nie jest guz, ale człowiek, który utknął w bagnie w samym gardle.
– Trzymaj się! Zaraz to wyciągnę! zawołała, szybko kładąc kosz na suchym miejscu i rzucając się na pomoc.
Uwolnienie człowieka nie było łatwe-bagno trzymało go, jakby nie chciało go puścić. Ale Natalia się nie poddała. Dziesięć minut później udało jej się wciągnąć kobietę na twardą ziemię. Była pokryta błotem, drżała i płakała.
– Wcale nie jesteś facetem! Kim ty w ogóle jesteś? Skąd tu jesteś?
– Ja … nie pamiętam-krzyknęła nieznajoma. – Ani imienia, Ani twarzy … nic…
– To są sprawy-zmarszczyła brwi Natalia. – Nie traćmy czasu. Chodź ze mną do wioski, tam to załatwimy. Możesz iść?
Kobieta potrząsnęła głową:
– Nie … plecy bolą. Nogi nie słuchają…
– Co mam teraz zrobić, żeby cię tu zostawić? – prychnęła Natalia. – Idziemy powoli. Znajdziemy kij – będziesz się opierał. To nie pierwszy raz, kiedy się z tym bawię.
Długo i boleśnie ruszyli w drogę powrotną. Natalia wspierała nieznajomą jedną ręką, drugą ciągnęła kosze. W pewnym momencie siły zaczęły ją opuszczać.
– Muszę odpocząć – wydychała, spadając na trawę. – Mam już wszystko. A Ty trzęsiesz się z bólu. Daj spokój, powiedz coś. Miejskie, prawda? Ubrania oczywiście nie są nasze-trampki, kurtka, plecak. Może Twoja rodzina cię szuka?
– Nic nie pamiętam-szepnęła kobieta.
– To poważna sprawa. Wtedy ucieknę do wioski i wezmę pomoc. A Ty poruszaj się powoli w tamtą stronę-widzisz pagórki? Za nim jest droga. Weź moją chusteczkę, aby natychmiast ją zauważyć.
Natalia zdjęła białą chusteczkę i wręczyła ją kobiecie:
– Nie zostawię cię. Po prostu nie ma siły.
Przez kilka godzin, ledwie przestawiając nogi, wydostała do drogi. I jak na złość — pierwszym, kogo spotkała, był Michał. On wiózł siano na wozie, jeżdżenie starym koniem.
— Wow, kogo spotykam! — on uśmiechnął się. – Nikitichna, gdzie zniknęłaś? Myślisz, że wilki nie jedzą takich pysznych?
– Misha, nie żartuj! – zawołała Natalia. – Na bagnach znalazłam kobietę. Nie lokalna. Pamięć straciła. Pomóż mi!
Michał natychmiast stał się poważny. Dowiedziawszy się, gdzie jest dziewczyna, skierował konia we właściwym kierunku.
– A ty idź do domu-powiedział. Rodzina już się martwi. Sam ją zabiorę.
Natalia skinęła głową i poszła do domu, rozglądając się za nią. Michał wkrótce zauważył O zmierzchu biały szal. Podjechał, zawołał:
– To Ty? Natalia wysłała.
Kobieta spojrzała na niego przerażona, ale wyszeptała:
— Podziękowanie…
– Wsiadaj, a potem podziękujesz – burknął, pomagając jej wsiąść na wózek.
Z wysiłkiem podniósł ją do siana, a kobieta zacisnęła zęby z bólu i osiadła wśród świeżego letniego siana. Zapach był tak rodzimy, że mimowolnie się rozluźniła.
Kiedy dotarli do jego domu, Michał starannie pomógł jej zejść i zaprowadził ją do drzwi.
– Wejdź-powiedział. – A teraz oddam konia właścicielowi — nie jest mój. Wtedy jeden staruszek zachorował, zabieram mu siano. Jutro pada deszcz, trzeba zdążyć.
Uśmiechnął się w wąsy:
— Zadowalać. Wrócę na kolację.
Kobieta skinęła głową, spojrzała na niego z wdzięcznością i mocno opadła na schody werandy. Siły już nie było.
Kiedy Michaił wrócił do domu, zastał nieoczekiwany obraz: Natalia siedziała obok kobiety Na schodach i pieszczotliwie, prawie Matczynie, głaskała ją po ramieniu, próbując ją uspokoić.
– A tu jesteś, Iwanowicz-stanęła mu naprzeciw. – Słuchaj, wzięłabym ją do siebie. Tak, tylko u nas jest ciasno – ani usiąść, ani zawrócić. Powiedziałam jej, że jesteś osobą miłą i godną zaufania. Niech się nie boi.
Michał przyćmił się, rzucił krótkie spojrzenie to na Natalię, to na gościa, i powściągliwie wypowiedział:
– Zrozumiemy to bez zbędnego hałasu. Dobra, Nikitichna, idź do domu. Potrzebuje teraz spokoju. Przyjdź jutro-może się odbije.
Natalia dąsała się niezadowolona — jego ton najwyraźniej nie przypadł jej do gustu. Otworzyła już usta, by przypomnieć, kto dokładnie uratował tę kobietę z bagna, ale Michał w tym momencie już wspierał dziewczynę pod ręką i prowadził ją do domu, zostawiając sąsiadkę samą na werandzie.
Wzruszając ramionami i bucząc pod nosem z niezadowoleniem, Natalia odwróciła się i odeszła.
W domu Michaił pomógł kobiecie umyć twarz, przyniósł czyste ubrania-rzeczy, które były przechowywane w skrzyni przez długi czas. Były to stroje jego zmarłej żony. Kiedy kobieta się przebrała, zaprowadził ją do kuchni, ostrożnie usiadł przy stole, a sam udał się do pieca, gdzie garnek z jedzeniem już marniał.
– Teraz zrobię obiad-powiedział, mieszając napar. – Może powiesz, kim jesteś i skąd jesteś?
— Nie wiem… – westchnęła z bólem. – Wszystko jest jak we mgle. Żyje-a w głowie pusto…
Nagle spojrzała na koszulę, pogłaskała rąbek i cicho zapytała:
– To … pańskiej żony rzeczy?
— Tak-skinął głową Michał. Zamilkł trochę i dodał powściągliwie — – miałem Mashenkę … nie było jej.
Kobieta myślała, jakby coś pamiętała. Nagle przemówiła:
– Ja też … mam na imię Maria. Masza. Powiedziałeś ” Mashenka — – i coś kliknęło w twojej głowie. Przypomniałam sobie swoje imię.
Michał uśmiechnął się po raz pierwszy wieczorem-naprawdę, szczerze.
– No to jest początek. Więc nie wszystko stracone. Wkrótce reszta wyjdzie na jaw. W międzyczasie – Zjedzmy obiad.
Ale noc dla Michała była niespokojna. Długo nie mógł zasnąć, słuchając szelestów za ścianą, gdzie Maria rzucała się na stare łóżko. Myśli w głowie były zdezorientowane, ciężkie, nieprzyjemne, ale mężczyzna trzymał je w środku, nie wypuszczając ich.
Poranek był zimny. Michał wstał z pierwszymi promieniami słońca, odstawił czajnik i kłopotał się w kuchni, gdy Maria zataczając się weszła do pokoju.
– W nocy było lepiej? – co? – spytał.
– Nie … i tak boli-skarżyła się. – Zwłaszcza Plecy. Ręce i nogi jak obcy. Nawet nie mogę się schylić – wszystko boli…
-To i to — skinął głową Michał. – Chodź ze mną.
Zaprowadził ją do innego pokoju, w którym stał Drewniany sklep pokryty haftowanym ręcznikiem i wskazał na nią:
— Dosiadać się. Zaraz wrócę.
Po chwili pojawił się ponownie, trzymając drewniany młotek i krótki kołek zaostrzony z jednego końca.
– Rozbierz się do pasa i połóż się na brzuchu-powiedział spokojnie. – Nie bój się. Można powiedzieć, że jestem wiejskim kościołem. Przyjeżdżają do mnie nawet z miasta. Tylko tutaj nie ma zwyczaju mówić o tym – wszyscy uważają, że jestem tylko dziwakiem.
Uśmiechnął się.
– Mój dziadek to robił, potem ojciec. Nauczyłem się od nich wszystkiego. Pomogę ci, szczerze. Połóż Się, Masza. I tak nie masz nic do stracenia, a gorzej już nie będzie.
Maria spojrzała na niego z niepokojem, ale posłuchała. Po zdjęciu swetra ostrożnie położyła się na ławce, wyciągnęła ręce. Michał położył na plecach złożony ręcznik, położył kołek na punkcie między kręgami i jednym ostrym ciosem wywołał u kobiety dziki krzyk.
Ból przeszył ciało jak grzmot. Maria drgnęła, ale Michał delikatnie, ale pewnie ją powstrzymał. Pracował metodycznie-cios za ciosem, przechodząc wzdłuż kręgosłupa, czując każdy przesunięty kręg, każdy ukryty zacisk.
Tego wieczoru Natalia podeszła do domu Michaiła. Dręczyła ją ciekawość-nie mogła się doczekać, aby dowiedzieć się, jak tam jest ta kobieta, którą wyciągnęła z bagna. Wchodząc na ganek, miała już zapukać, gdy nagle usłyszała rozpaczliwy Kobiecy krzyk od środka.
Natalia zbladła. Bez chwili wahania odwróciła się i pobiegła do komisariatu — przekonana, że sąsiad, całkowicie tracąc rozum, kpi z biednej kobiety.
Policjanci przybyli szybko. Byli gotowi na najgorsze-krew, łzy, przerażenie… ale to, co zobaczyli w środku, zaskoczyło ich. Michał i jego gość siedzieli spokojnie przy kuchennym stole, pili herbatę, a nawet się śmiali.
– Zobaczyłbyś go z tym młotkiem! kobieta wciąż szlochała ze śmiechu, ocierając łzy. – Myślałam, że to koniec! A teraz … dziękuję! Mogę podnieść ręce, a plecy prawie nie bolą!
Michał tylko skinął głową:
– Z każdym dniem będzie tylko lepiej. Po prostu rób, co powiem, a w końcu staniesz na nogi.
Komisariat zdziwiony rozejrzał się po pokoju:
– Co tu się dzieje?
Kiedy Michał zrozumiał, dlaczego przybyli tu policjanci, tylko pokręcił głową i zaczął spokojnie, w sposób męski, wszystko wyjaśniać. Po wysłuchaniu historii policjant zwrócił się do kobiety:
– Czy to prawda?
– Tak, tak było-potwierdziła, wpatrując się mu w oczy.
Komisarz zmarszczył brwi, uważnie przyglądając się jej twarzy i nagle powiedział:
– Czekaj… jesteś Maria Kulikova, prawda? Twój mąż cię szuka. Ogłoszenie było wszędzie. Ale mieszkasz w zupełnie innym obszarze. Jak się tu dostałeś?
Maria westchnęła głęboko i mocno:
– Sam mnie tu przywiózł i zostawił. Siergiej zaczął Inny, a ja stałem się dla niego ciężarem. Zdecydowałem, że bez pomocy i z bólem pleców nie przeżyję tych bagien. Po prostu zostawił mnie na śmierć jak starą rzecz.
– Ale dlaczego zgodziłeś się z nim pojechać? – nie zrozumiał policjant.
– Powiedział, że chce zorganizować romantyczny spacer – zaśmiała się gorzko. – Nie wiedziałam … kiedy zaprowadził mnie głęboko do lasu i po prostu odjechał, zostawiając jedną, wiedziałam: to nie spacer, ale pułapka.
Michał spojrzał na nią w zamyśleniu:
– Więc nie straciłaś pamięci?
— Nie-potrząsnęła głową. – Po prostu nie chciałam nic pamiętać. Chciałam zapomnieć o wszystkim. Ale do niego już nie wrócę. Chciał mojej śmierci.
Z progu rozległ się głos pełen szyderczego współczucia:
– Taki łajdak musi ponieść karę.
– No i Sroka się pojawiła! Michał parsknął widząc Natalię. – Może następnym razem najpierw zajrzysz do mnie, zanim zaniepokoisz całą wioskę?
– Iwanicz, cóż, przepraszam! rozłożyła ręce Natalia. – Myślałam, że ją tam torturujesz! Krzyczała, słychać było milę! A ty, jak się okazuje, leczysz! I w ogóle, najwyższy czas powiedzieć, że wiesz, jak to zrobić! Moje plecy od lat bolą…
Wszyscy się śmiali – nawet Maria uśmiechnęła się przez zmęczenie.
– Dobra, Nikitichna, zajmę się twoimi plecami-obiecał Michał. – Będziesz jak nowa — nie poznasz siebie!
Tymczasem komisariat kontynuował:
– Maria, musimy zabrać cię do domu. Wcześniej musisz napisać oświadczenie dla swojego męża. Myślał, że jeśli stwierdzi, że zgubiłeś się w mieście, nikt nie będzie cię szukał dwieście kilometrów od domu…
Kobieta pokręciła głową:
– Nie mogę. Boję się go. Może się zepsuć.
– To niech na razie zostanie u mnie-powiedział stanowczo Michał. – I tak napisze oświadczenie. Nie wybaczają tego. Ludzie muszą być odpowiedzialni za swoje czyny.
– Tylko pozwól mi zadzwonić do rodziców-zapytała Maria. – Niech wiedzą, że żyję.
Trzy dni później do domu Michała przyjechali jej matka i ojciec. Byli prostymi, życzliwymi ludźmi, przepełnionymi wdzięcznością. Przez kilka dni odwiedzali, pomagali w pracach domowych, razem z Natalią chodzili do lasu-zarówno po grzyby, jak i po prostu na łonie natury. Wieczorami przy wspólnym stole prowadzili długie rozmowy, śmiali się, pili herbatę.
Tymczasem Siergiej został znaleziony. Był przesłuchiwany, a sąd obiecał być surowy-artykuł poważny.
Kiedy nadszedł czas pożegnania, były łzy, uściski i słowa głębokiej wdzięczności. Po ich odejściu Dom znów zapadł w zwykłą ciszę.
Pewnego wieczoru Natalia, siedząc obok Michała na ławce, delikatnie zapytała:
– Słuchaj, Ivanich … a ona zostanie z Tobą? Na zawsze?
– Kto? – co? – zdziwił się.
– Maria, kto jeszcze! – uśmiechnęła się Natalia. – Myślałam, że będzie ślub.
Michał roześmiał się:
– Natasza. Jest młoda, piękna. Ma własną drogę. A ja mam swoją. A moje serce zawsze należało do jednej-mojej Marusenki. Nie mogę inaczej. Nie zdradzę jej.
Natalia spuściła wzrok:
– Rozumiem … Przepraszam, że nie mam zbyt wiele. Szkoda tylko ciebie.
– Nie żałuj — uśmiechnął się. – Jestem szczęśliwy. Na swój sposób. A z sąsiadką taką jak ty naprawdę się nudzę. To gość z bagna, to policja…
– Dobra, Dobra, przeprosiłam już sto razy! – prychnęła Natalia. – Czy naprawdę możesz wyprostować plecy?
– Mogę-skinął głową Michał. – Jutro rano pójdę do lasu, a potem zajmiemy się Twoimi ranami.
– Do lasu? Dlaczego? – nie zrozumiała.
– Zbieram pokrzywy. Takim jak ty, balamutkom, ona szybko myśli. Trochę łaskoczę — i biegniesz jak młoda!
– Zwariowałeś?! Natalia zaokrągliła Oczy. – Uwierzyłam! – ale widząc, jak Michał zalewa się śmiechem, też się roześmiała. – Ach, ty żartownisiu, Iwaniczu…
– Wiem-zaśmiał się. – Nie dasz rady. Ale nic, wyleczę Cię. Obiecać.
Natalia uśmiechnęła się ciepło. Teraz czuła: może polegać na Michaelu. I gdzieś głęboko w duszy zrozumiałem-nie pozwoli mu już być sam. Bo jest dobry.
